Bilinçdışının bir eğlence, bir salon oyunu yapılabilecek bir şeye dönüştürülebileceğini sanmak büyük bir yanılgıya düşmek olur. Bir nevroz söz konusu olduğunda, bu, patlamaya hazır bir şarj gibi, bilinç dışında bir enerji üretiminin işaretidir. Burada tedbirli olmak gerekir. Derinlere gömülmüş, görünmeyen bir şey, er geç yüzeye çıkabilecek (çıkmayabilir de) bir şey harekete gelebilir. Tıpkı bir artezyen…

Bilinç, toplum kurallarına göre biçimlendirilmiş süzgecin geçirmezliğini biraz azaltacak biçimde eğitilmeli, buna karşın bilinçdışı da o gizli, kopuk varlığından aydınlığa, yukarı doğru bir yöneliş içinde olacak şekilde eğitilmelidir. Aslında bilinç ve bilinçdışının eğitilmesinden söz ettiğimiz zaman bir benzeti yapmış, bir eğretileme kullanmış oluyoruz. Ne bilincin ne de bilinçdışının eğitilmesine gerek var (çünkü ne bilinç var…